ЛЕКСИЧЕСКИЙ
МИНИМУМ
adjungo,
junxi,
junctum
3
присоединять
compĕrio,
pĕri,
pertum
4
(точно)
узнавать;
понимать
conservo
1
сохранять,
спасать
domicilium,
ii n
жилище
ferrum,
i n
железо;
меч,
оружие
immortālis,
e
бессмертный
intersum,
interfui,
—,
interesse
(+dat.)
находиться
между
кем-л.,
среди
чего-л.,
участвовать
в чём-л.
maleficium,
ii n
злодеяние
molior,
molītus
sum,
molīri
(4)
делать
что-л. с
усилием;
замышлять
mora,
ае f
промедление
placeo,
placui,
placĭtum
2
нравиться,
быть
угодным
pons,
pontis
m
мост
provĭdēo,
vīdi,
vīsum
2
1.
предвидеть,
предусматривать;
2. (+dat.)
заботиться
resto,
stĭti, —
1
оставаться;
противостоять
salus,
ūtis
f
благо,
благополучие
senātŭs,
ūs m
сенат
signum,
i n
знак;
печать
socius,
ii m
союзник,
соучастник
ехео,
ii, ĭtum,
īre
выходить,
уходить
DE
CATILĪNAE
CONJURATIŌNE
События,
о
которых
говорится
в
приводимом
отрывке,
относятся
к 63 г. до н.э.,
когда в
Риме был
раскрыт
заговор
во главе
со
знатным
римлянином
Луцием
Сергием
Каталиной.
Цицерон,
консул
63 г.,
сыграл
решающую
роль в
раскрытии
и
подавлении
этого
заговора.
Широко
известны
четыре
его речи
против
Каталины.
В
настоящем
отрывке
из III речи
против
Каталины,
произнесенной
Цицероном
перед
римским
народом,
рассказывается
о том,
как были
задержаны
послы
галльского
племени
аллоброгов,
у
которых
были
изъяты
письма
сторонников
Каталины
к
галлам,
изобличавшие
участников
заговора.
Rem
publĭcam,
Quirītes,
vitamque
omnium
vestrum,
bona,
fortūnas,
conjŭges
liberosque
vestros
atque
hoc
domicilium
clarissĭmi
imperii,
fortunatissĭmam
pulcherrimamque
urbem,
hodierno
die
deōrum
immortalium
summo
erga vos
amōre,
laborĭbus,
consiliis,
pericŭlis
meis e
flamma
atque
ferro ac
paene ex
faucĭbus
fati
ereptam
et vobis
conservātam
ac
restitūtam
vidētis...
Principio,
ut
Catilīna
paucis
ante
diēbus
erūpit
1
ех urbe,
cum
scelĕris
sui
socios,
huiusce
nefarii
belli
acerrĭmos
duces,
Romae
reliquisset,
semper
vigilāvi
et
provīdi,
Quirītes,
quem ad
modum in
tantis
et tam
abscondĭtis
insidiis
salvi
esse
possēmus.
Nam tum,
cum ex
urbe
Catilīnam
eiciēbam,
... tum,
cum
illum
extermināri
volēbam,
aut
relĭquam
conjuratōrum
manum
simul
exitūram
aut eos,
qui
restitissent
2,
infirmos
sine
illo ac
debĭles
fore
putābam.
Atque
ego ut
vidi,
quos
maxĭmo
furōre
et
scelĕre
esse
inflammātos
sciēbam,
eos
nobiscum
esse et
Romae
remansisse,
in eo
omnes
dies
noctesque
consumpsi,
ut, quid
agĕrent,
quid
molirentur,
sentīrem
ac
vidērem,
ut,
quoniam
aurĭbus
vestris
propter
incredibĭlem
magnitudĭnem
scelĕris
minōrem
fidem
facĕret
oratio
mea
3,
rem ita
comprehendĕrem,
ut tum
demum
anĭmis
salūti
vestrae
providerētis,
cum
ocŭlis
maleficium
ipsum
viderētis.
Ităque,
ut
compĕri
legātos
Allobrŏgurn
belli
Transalpīni
et
tumultūs
Gallĭci
excitandi
causā
4
а
Р. Lentŭlo
5
esse
sollicitātos
eosque
in
Galliam
ad suos
cives
cum
littĕris
mandatisque
eodemque
itinĕre
ad
Catilīnam
esse
missos,
comitemque
eis
adjunctum
esse T. Volturcium
atque
huic
esse ad
Catilīnam
datas
littĕras,
facultātem
mihi
oblātam
putāvi,
ut, quod
erat
difficillĭmum
quodque
ego
semper
optābam
ab dis
immortalĭbus,
tota res
non
solum а
me, sed
etiam a
senātu
et а
vobis
manifesto
deprehenderētur.
Ităque
hesterno
die L. Flaccum
et C. Pomptīnum
praetōres,
fortissĭmos
atque
amantissĭmos
rei
publĭcae
viros,
ad me
vocāvi,
rem
exposui,
quid
fiĕri
placēret,
ostendi.
Illi
autem,
qui
omnia de
re
publĭca
praeclāra
atque
egregia
sentīrent,
sine
recusatiōne
ac sine
ulla
mora
negotium
suscepērunt
et, cum
advesperascĕret,
occulte
ad
pontem
Mulvium
6
pervenērunt
atque
ibi in
proxĭmis
villis
ita
bipertīto
fuērunt,
ut
Tibĕris
inter
eos et
pons
interesset.
Eōdem
autem et
ipsi
sine
cuiusquam
suspiciōne
multos
fortes
viros
eduxĕrant,
et ego
...
complūres
delectos
adulescentes
... cum
gladiis
misĕram.
Intĕrim
tertiā
fere
vigiliā
7
exactā,
cum jam
pontem
magno
comitātu
legāti
Allobrŏgum
ingredi
incipĕrent
unaque
Volturcius,
fit in
eos
impĕtus;
educuntur
et ab
illis
gladii
et a
nostris.
Res
praetorĭbus
erat
nota
solis,
ignorabātur
a
cetĕris.
Tum
interventu
Pomptīni
atque
Flacci
pugna,
quae
erat
commissa,
sedātur;
littĕrae,
quaecumque
erant in
eo
comitātu,
intĕgris
signis
praetorĭbus
traduntur:
ipsi
comprehensi
ad me,
cum jam
dilucescĕret,
deducuntur.
(
Cicero,
In
Catilinam, III, 1).
Примечания
к
тексту:
1. ut...
erūpit —
как
только
вырвался.
2. qui
restitissent —
в
придаточных
предложениях,
зависящих
от
оборота
acc. cum. inf.
сказуемое
ставится
в
конъюнктиве
по
правилу
последовательности
времен.
3. quoniam...
minōrem
fidem
facĕret
oratio
mea —
форма
imperf. con. (facerĕt)
в
предложении
с союзом
quoniam
объясняется
тем, что
это
придаточное
предложение
зависит
от
предложения
со
сказуемым
в
конъюнктиве
(comprehenderem) —
attractio
modi.
4. belli
Transalpīni
et
tumultūs
Gallĭci
excitandi
causā —
имеется
в виду
восстание
галльских
племен в
заальпийской
Галлии.
5. Publius
Cornelius
Lentŭlus —
Публий
Корнелий
Лентул —
один из
руководителей
заговора,
бывший в
то время
претором
в Риме.
6. pons
Mulvius —
самый
северный
из
мостов
через
Тибр по
дороге,
ведущей
в
Этрурию.
7. tertia
vigilia —
третья
ночная
стража;
в Риме
ночь от
захода и
до
восхода
солнса
делилась
на
четыре
ночные
стражи (вигилии).
Третья
ночная
стража
кончалась
зимой
около
трех
часов
ночи.